Andreas Hildebrandt
(* między 1681 a 1691 w Gdańsku, † 1762 tamże)

Andreas Hildebrandt pojawia się w Gdańsku około 1710 r.
i przez pewien czas działa na tym samym terenie z Danielem Nitrowskim, ostatnim przedstawicielem organmistrzowskiej rodziny, która od 1650 r. całkowicie dominowała w gdańskim budownictwie organowym.

Z pewnością istniały pewne związki między warsztatem Andreasa Hildebrandta a kręgiem Arpa Schnitgera. Wskazują na to
nie tylko konstrukcyjne podobieństwa wczesnych organów Hildebradta i późnych organów Schnitgera, ale także fakt,
iż to właśnie Hildebradt kończył w 1709 r. rozpoczęte przez Johanna Balthasara Helda - schnitgerowskiego Meistergeselle - organy w Koszalinie.

Między 1710 a 1755 rokiem Hildebrandt pracował nad prawie 50 instrumentami, które cieszyły się dobrą opinią i dzięki wysokiej jakości wykonania przetrwały wiele lat. Ostatnie istniejące
w Gdańsku (i jednocześnie jedne z największych) organy Hildebrandta w tamtejszym kościele św. Barbary zostały
w 1943 r. ewakuowane. Niestety nie przetrwały one II wojny światowej, zaś ich zamurowane w wieży kościoła św. Barbary piszczałki wykorzystano po wojnie do uzupełnienia kilku innych gdańskich instrumentów.

Chociaż inwentarz organów polskiej ochrony zabytków
nie jest kompletny, stwierdzić można na podstawie badań
w terenie, iż do dzisiaj przetrwało co namniej 6 częściowo zachowanych instrumentów Hildebrandta. Największym z nich są organy w Pasłęku. Wszystkie zachowane obiekty cechuje bardzo wysoka jakość wykonania, wyrafinowane koncepcje dźwiękowe oraz reprezentacyjne prospekty organowe.

Andreas Hildebrandt był prawdopodobnie niewiele młodszy
od sławnego Johanna Josua Mosengela z Królewca,
z którym łączył go konflikt wywołany przez powierzenie właśnie Hildebrandtowi zlecenia budowy nowych organów dla kościoła św. Bartłomieja w Pasłęku. Teren wokół Pasłęka był
z perspektywy sztuki budowy organów obszarem stycznym
i wspólnym dla gdańskiej oraz dla królewieckiej szkoły organmistrzowskiej, co prowadziło do wyjątkowej różnorodności stylistycznej i regionalnej krajobrazu organowego.
Obok dzieł Andreasa Hildebrandta i Johanna Josua Mosengela pojawiały się instrumenty Adama Gottloba Caspariniego
i Christopha Heinricha Obucha.

Gdański warsztat Andreasa Hildebrandta przejęty został
po śmierci mistrza przez jego ucznia Friedricha Rudolfa Dalitza.

Wybór literatury przedmiotu:

Urbaniak, Krzysztof, Organy kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jelonkach. Szkic historyczno-instrumentoznawczy, w: „Warmińsko-mazurski biuletyn konserwatorski” 17/2025, Olsztyn 2025, ISSN 1640-5560, s. 82–100


Urbaniak, Krzysztof, Organy z pracowni Andreasa Hildebrandta w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Pruszczu Gdańskim, w: „Notes Muzyczny“, 2020; 2
(14), Łódź 2020, ISSN 2353-9593, s. 188-221



Urbaniak, Krzysztof, Master of Gdańsk, w: „Choir and Organ”, May 2020, London 2020, ISSN 0968-7262, s. 19-22



Urbaniak, Krzysztof, Orgelgeschichte der Johanniskirche in Danzig von ca. 1671 bis 1760, w: „Daniel Magnus Gronau. Ein Danziger Organist und seine Choralvariationen” (= Ortus-Studien. Band 21; Veröffentlichung der Gesellschaft der Orgelfreunde. Band 281), Berlin 2017, ISBN 978-3-937788-56-2, s. 55–80


Urbaniak, Krzysztof, Działalność warsztatu organmistrza Andreasa Hildebrandta w Elblągu i jego okolicach w latach 1711–1725, w: „Studia Elbląskie” XVIII/2017, Elbląg 2017, ISSN 1507-9058, s. 219–243


Urbaniak, Krzysztof, Die Andreas-Hildebrandt-Orgel (1717-1719) in der Pfarrkirche St. Bartholomäus zu Pasłęk/Polen, w:  „ISO journal: the magazine of the International Society of Organbuilders“, #50, Baelen 2015, ISSN 1017-7515,
s. 33-45



Piech, Teresa/Rost, Martin/Urbaniak, Krzysztof (red.), Organy Andreasa Hildebrandta w kościele św. Bartłomieja w Pasłęku. Dzieje i konserwacja, Kraków 2013, ISBN 978-83-7643-102-4



Rost, Martin/Urbaniak, Krzysztof, Die Registriervorschriften von Daniel Magnus Gronau’s Choralvariationen für Orgel. Eine Quelle zur Interpretation der norddeutschen Orgelmusik des 18. Jahrhunderts, Kraków 2013, ISBN 978-83-7643-098-0



Michalak, Jerzy Marian, Andreas Hildebrandt – Unbekannte Einzelheiten zur Biographie eines bekannten Orgelmeisters und seiner Familie, w: „Aufsätze zur Musik- und Theatergeschichte Danzigs vom 17. bis zum 20. Jahrhundert” („Greifswalder Beiträge zur Musikwissenschaft” 18), Berlin 2012, ISBN 978-3-86596-418-2



Janca, Jan/Renkewitz, Werner, Geschichte der Orgelbaukunst in Ost- und Westpreussen von 1333 bis 1944, Würzburg 1984, ISBN 3-8035-1250-6





Fotografie niektórych zachowanych szaf organowych z warsztatu Hildebrandta.

» dalej